Genetik ve psikoloji arasındaki ilişki, modern bilimin en büyüleyici ve karmaşık konularından biridir. Bu alan genellikle Davranış Genetiği olarak adlandırılır. Temel soru şudur: Karakterimizi ve ruh sağlığımızı belirleyen şey “doğa” (genlerimiz) mı, yoksa “besleme” (yetiştirilme tarzımız ve çevremiz) mi?Cevap ise her ikisinin iç içe geçmiş bir kombinasyonudur.1. Genler Psikolojimizi Nasıl Etkiler?Genlerimiz, beynimizin yapısını ve nörotransmitter (serotonin, dopamin vb.) dengesini belirleyen proteinlerin üretim talimatlarını taşır.Mizaç: Bebeklerin doğuştan gelen “uysal” veya “hareketli” olma hali büyük oranda genetiktir.Kişilik Özellikleri: Yapılan ikiz çalışmalarına göre; dışa dönüklük, nevrotiklik ve yenilik arayışı gibi özelliklerin yaklaşık %40 ile %60 oranında genetik olduğu tahmin edilmektedir.Yetenekler: Zeka kapasitesi ve müzik/matematik gibi özel yeteneklerin genetik bir temeli vardır.2. Psikolojik Rahatsızlıklar ve KalıtımBazı psikolojik durumlar, genetik geçişe diğerlerinden daha yatkındır. Ancak tek bir “depresyon geni” yoktur; yüzlerce küçük genetik varyasyon bir araya gelerek bir yatkınlık oluşturur.DurumKalıtılabilirlik Oranı (Tahmini)Bipolar Bozukluk%70 - %85Şizofreni%70 - %80DEHB%70 - %75Anksiyete / Depresyon%30 - %403. Epigenetik: Çevrenin Genler Üzerindeki GücüBu konuyla ilgili en önemli kavram Epigenetik’tir. Genetik kodunuz bir piyanonun tuşları gibidir, ancak hangi tuşlara basılacağını (hangi genlerin aktifleşeceğini) çevresel deneyimleriniz belirler.Tetiklenme: Genetik olarak depresyona yatkın olabilirsiniz, ancak sevgi dolu bir ortamda büyürseniz bu gen hiç “aktifleşmeyebilir”.Travma Aktarımı: Araştırmalar, ağır stres ve travmaların genlerin işleyiş biçimini değiştirerek sonraki nesillere aktarılabileceğini göstermektedir.4. “Kader” mi, “Potansiyel” mi?Genetik bir kader değildir, sadece bir eğilimdir. Genler bize bir “hareket alanı” çizer; bu alanın neresinde duracağımızı ise seçimlerimiz, terapiler, eğitim ve yaşam tarzımız belirler.”Genetik silahı doldurur, çevre ise tetiği çeker.”