Dürtü kontrol bozukluğu (Impulse Control Disorder), kişinin zarar verici olabileceğini bilmesine rağmen ani dürtülerini durdurmakta zorlanmasıyla giden psikiyatrik bir durumdur. Dürtü ortaya çıkar, kişi gerilim hisseder ve davranışı yaptıktan sonra kısa süreli rahatlama, ardından pişmanlık veya suçluluk görülebilir.
Tanım (kısaca)
Dürtü kontrol bozukluklarında kişi:
Davranışı erteleyemez veya engelleyemez
Sonuçlarını düşünmekte zorlanır
Davranış çoğu zaman plansız ve ani olur
Yaygın Belirtiler
Belirtiler bozukluğun türüne göre değişebilir ama genel olarak:
Ani ve güçlü dürtüler
Sabırsızlık, içsel gerginlik
Öfke patlamaları veya saldırgan davranışlar
Düşünmeden hareket etme
Davranıştan sonra rahatlama, ardından pişmanlık
Sosyal, okul veya aile yaşamında sorunlar
Görülebilen Türler (örnekler)
Aralıklı patlayıcı bozukluk: Kontrolsüz öfke patlamaları
Kleptomani: İhtiyaç olmadığı halde eşya çalma
Piromani: Yangın çıkarma dürtüsü
Kumar oynama bozukluğu: Kontrol edilemeyen kumar davranışı
Tedavi Yöntemleri
Tedavi kişiye ve belirtilerin şiddetine göre planlanır:
- Psikoterapi (en önemli basamak)
Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT): Dürtüyü tanıma, durdurma ve yerine sağlıklı davranış koymayı öğretir
Duygu düzenleme ve öfke kontrolü çalışmaları
- İlaç Tedavisi (gerektiğinde)
Doktor tarafından değerlendirildikten sonra:
Duygudurum düzenleyiciler
Antidepresanlar
Bazı durumlarda diğer psikiyatrik ilaçlar
- Destekleyici Yaklaşımlar
Stres yönetimi
Düzenli uyku ve günlük rutin
Aile desteği ve psiko-eğitim
