Karşıt Olma Karşı Gelme Bozukluğu: Sadece Bir “İnat” Meselesi mi? Her çocuk zaman zaman otoriteye karşı gelir veya “hayır” der. Ancak Karşıt Olma Karşı Gelme Bozukluğu (Oppositional Defiant Disorder), bu durumun gelişimsel olarak beklenen sınırların çok ötesine geçmesi, kronikleşmesi ve çocuğun sosyal/akademik hayatını bozmasıdır.
- Belirtiler: Bir Çocuğun Davranışları Ne Zaman “Rahatsızlık” Sayılır? KOKGB tanısı için aşağıdaki davranışların en az 6 ay sürmesi ve sadece kardeşle değil, diğer yetişkinlerle de yaşanması gerekir:
Öfkeli ve Huysuz Duygudurumu: Çabuk parlar, sık sık küser, gücenmiş ve içerlemiş bir ruh halindedir.
Tartışmacı ve Başkaldıran Davranış: Büyüklerle (ebeveyn, öğretmen) sürekli tartışmaya girer. Kurallara veya isteklere bilerek uymaz.
Başkalarını Rahatsız Etme: İnsanları kasten rahatsız eder ve kendi hataları için başkalarını suçlar.
Kindarlık: Son altı ay içinde en az iki kez intikam alma isteğiyle hareket etmiştir.
- Nedenleri: Çocuk Neden “Savaş” Modundadır? Bu durum tek bir nedene bağlı değildir, genellikle birkaç faktörün birleşimidir:
Biyolojik: Beynin duyguları kontrol eden bölgelerinde (prefrontal korteks) kimyasal dengesizlikler olabilir.
Mizaç: Çocuğun doğuştan gelen düşük hayal kırıklığı eşiği.
Çevresel: Tutarsız disiplin yöntemleri (bir gün izin verilen şeye ertesi gün kızılması) veya aile içindeki yoğun stres.İstatistiklere göre DEHB (Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu) olan çocukların yaklaşık %40’ında aynı zamanda KOKGB görülür. DEHB impulsif (dürtüsel) bir karşı gelmeye neden olurken, KOKGB daha çok bilinçli ve düşmanca bir karşı gelmedir.
Güç Savaşlarına Girmeyin: Çocuk sizi tartışmaya çektiğinde sakin kalın. Sakinliğiniz sizin en büyük gücünüzdür.
Olumluya Odaklanın: Bu çocuklar sürekli eleştiri aldıkları için savunma mekanizmaları çok yüksektir. Gün içinde yaptığı en küçük bir olumlu davranışı (örneğin yatağını düzeltmesi) mutlaka takdir edin.
Net ve Tutarlı Kurallar: Kurallar “esnek” olmamalıdır. Bir kural çiğnendiğinde sonucun ne olacağı önceden bilinmeli ve kararlılıkla uygulanmalıdır.
Seçenek Sunun: Çocuğa kontrol hissi verin. “Ödevini yap” demek yerine, “Ödevini şimdi mi yapmak istersin yoksa 10 dakika sonra mı?” diye sormak direnci azaltabilir.
- Ne Zaman Profesyonel Yardım Alınmalı? Çocuğun davranışları aile huzurunu bozuyorsa, okulda arkadaşlık kurmasını engelliyorsa ve akademik başarısını düşürüyorsa bir çocuk ergen psikiyatristi veya psikoloğu ile görüşülmelidir. Tedavide genellikle Aile Yönetim Eğitimi (Parent Management Training) en etkili yöntemdir.
