Hukuk sistemimizde “Psikolojik Haklar” başlığı altında tek bir kanun maddesi bulunmasa da, bu haklar Anayasa, Medeni Kanun, Borçlar Kanunu ve İş Kanunu gibi temel metinlerin içerisine yayılmış durumdadır. Kişilik haklarının korunması, aslında doğrudan psikolojik sağlığın korunması anlamına gelir.
İşte hukuk çerçevesinde temel psikolojik haklarınızın özeti:
- Kişilik Haklarının Korunması (Genel Haklar) Türk Medeni Kanunu’na göre, her bireyin ruhsal bütünlüğü dokunulmazdır. Bu kapsamda şu haklara sahipsiniz:
Haysiyet ve Onur: Kimse size hakaret edemez, onurunuzu kıramaz veya toplum önünde sizi küçük düşüremez.
Özel Hayatın Gizliliği: Kişisel verilerinizin veya özel yaşamınızın rızanız dışında paylaşılması psikolojik bir ihlaldir.
Ruhsal Bütünlük: Bir başkasının size bilerek korku, kaygı veya ağır üzüntü vermesi hukuki bir ihlaldir.
- İş Hayatında Psikolojik Haklar (Mobbing) İş yerinde maruz kalınan sistemli psikolojik taciz, yani mobbing, Türk hukukunda açıkça suç sayılmakta ve tazminat nedeni olarak görülmektedir.
Psikolojik Tacizden Korunma: İşveren, işçinin psikolojik sağlığını korumakla yükümlüdür.
Haklı Fesih: Eğer sistematik olarak aşağılanıyor, dışlanıyor veya baskı görüyorsanız, iş sözleşmenizi haklı nedenle feshedip tazminat talep edebilirsiniz.
- Aile Hukuku ve Psikolojik Şiddet 6284 sayılı Kanun (Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesi), psikolojik şiddeti fiziksel şiddetle eşdeğer tutar.
Psikolojik Şiddet Tanımı: Bağırmak, aşağılamak, tehdit etmek, sosyal çevreden izole etmek veya ekonomik baskı kurmak psikolojik şiddettir.
Uzaklaştırma Kararı: Sadece fiziksel darp olduğunda değil, ağır psikolojik baskı altında olduğunuzda da koruma ve uzaklaştırma kararı talep edebilirsiniz.
- Sağlık Hukuku ve Psikolojik Destek Bir hasta olarak psikolojik süreçlerinizle ilgili şu haklara sahipsiniz:
Bilgilendirilmiş Onam: Herhangi bir psikiyatrik veya psikolojik tedavi öncesinde süreçle ilgili eksiksiz bilgilendirilme hakkınız vardır.
Gizlilik: Terapistinizle veya doktorunuzla paylaştığınız bilgiler “tıbbi sır” kapsamındadır ve yasal bir zorunluluk (suç duyurusu gerektiren durumlar gibi) olmadıkça paylaşılamaz.Önemli Not: Psikolojik hak ihlallerini (özellikle mobbing veya aile içi psikolojik şiddeti) ispatlamak için mesaj kayıtları, e-postalar, varsa tanıklar ve uzman psikolog raporları büyük önem taşır.
